Hoe innerlijke vrijheid begint bij bewust kiezen
In het vorige artikel ging het over bewust sturen in plaats van reageren. Over dat kleine moment tussen prikkel en (re)actie. Kiezen leeft precies in dat moment. Het betekent: verantwoordelijkheid nemen voor je innerlijke wereld. Voor je gedachten, je interpretaties en je reactie. Dat vraagt moed, want het haalt je uit de slachtofferrol. Maar het geeft je ook iets terug wat onbetaalbaar is: vrijheid.
Elk moment hebben we de vrijheid om te kiezen. Dat ervaren we vaak niet zo want we hebben het gevoel dat we van alles moeten en dat het leven ons overkomt. We gaan mee in de waan van de dag en we denken “Ik had geen keuze, ik moest wel…”. Maar meestal bedoelen we daarmee “het voelde niet veilig, niet comfortabel of niet gewenst om iets anders te kiezen.” Want ook als omstandigheden vaststaan, blijft er altijd iets waar jij wél invloed op hebt. Niet op wat er gebeurt, maar op hoe je ermee omgaat.
Edith Eger en de ultieme keuze
Het boek van Edith Eger (“De Keuze“) blijft voor mij een enorme bron van inspiratie waar het gaat over keuzes. Zij overleefde Auschwitz en haar verhaal maakt pijnlijk duidelijk dat keuze niet afhankelijk is van omstandigheden. Alles werd haar afgenomen, haar vrijheid, haar familie en haar veiligheid, maar niet haar innerlijke houding, haar mindset.
Ze schrijft dat zelfs in de meest onmenselijke situaties één vrijheid overeind blijft: de keuze hoe je betekenis geeft aan wat je meemaakt. Niet als het ontkennen van pijn, maar als het erkennen van je innerlijke kracht. Dat is geen spiritueel trucje, maar de rauwe waarheid die zij doorleefde. “Lijden is universeel. Maar de slachtofferrol is optioneel” is wat zij daarover zegt.
Wat we vaak verwarren met ‘geen keuze’
In het dagelijks leven is ‘geen keuze hebben’ vaak een mix van angst, oude patronen en – soms misplaatste – loyaliteit. We blijven in situaties omdat we niemand teleur willen stellen. We zeggen ja terwijl alles in ons nee roept. We reageren zoals we altijd deden, omdat dat bekend voelt. Maar bekend is niet hetzelfde als kloppend.
Je hebt steeds de vrijheid om – opnieuw – te kiezen, maar dat vraagt dat je durft te voelen wat je eigenlijk al weet. Voelen wat wel of niet juist voelt, wat wel of niet bijdraagt aan de persoon die je wil zijn en het leven dat je wil creëren. En dat je jezelf dus serieus neemt, ook als dat niet zo goed uitkomt of ronduit ongemakkelijk is.
Je kiest altijd, ook als je niks doet
Niet kiezen is óók een keuze. Meegaan is een keuze. Blijven is een keuze. Stil blijven is een keuze. Niet opstaan voor je overtuigingen is een keuze. Niet doen wat jij graag wil is een keuze. Alleen voelt het veiliger om te zeggen dat het niet zo was. Zodra je dit ziet, verandert er iets fundamenteels. Je hoeft jezelf niet meer te veroordelen voor wat je wel of juist niet deed, maar je kunt wel eerlijk worden. En eerlijkheid is de eerste stap naar verandering.
Eerlijk aan jezelf toegeven dat je bleef omdat je bang was, of dat je meeging omdat je geen nee durfde te zeggen. Door eerlijk te zijn over de keuzes die je maakte, ga je ervaren dat er ook andere opties zijn. En door eerlijk te luisteren naar je gevoel – dat al liet weten dat deze keuze niet de juiste voor je was – krijg je ook de vrijheid om daarnaar te handelen.
Je lichaam weet namelijk vaak eerder dan je hoofd wat wel of niet klopt. Spanning, vermoeidheid, onrust of juist ontspanning zijn richtingaanwijzers. Als je leert luisteren naar die signalen, wordt kiezen eenvoudiger. Niet makkelijker, maar wel helderder. De vraag verschuift van “Wat moet ik doen?” naar “Wat voelt eerlijk en waar?”.
Innerlijke vrijheid als dagelijkse praktijk
Vrijheid zit niet in grote levensbeslissingen, maar in dagelijkse keuzes. Hoe je je dag begint. Waar je je aandacht aan geeft. Of je je grenzen respecteert. Of je blijft vechten tegen wat is, of ruimte maakt voor wat er mag zijn. Elke bewuste keuze is een daad van zelfrespect.
Een belangrijke misvatting is dat de juiste keuze altijd prettig voelt, want dat is vaak niet zo. Soms voelt kiezen spannend, eenzaam, onzeker of zelfs vervelend. Verstappen kiest ervoor om elke dag intensief te trainen, ik denk niet dat hij dat elke dag een feestje vindt. Anderen kiezen ervoor om een eigen zaak te beginnen, een boek te gaan schrijven of zanglessen te gaan nemen. Allemaal spannende keuzes die je uit je comfortzone halen, maar ook allemaal keuzes die je iets heel moois opleveren: het leven wat jij graag wil.
Van reageren naar kiezen
Waar reageren automatisch is, is kiezen bewust. Het vraagt dat je even stilstaat, dat je even voelt wat een juiste en eerlijke keuze is. En dat je jezelf toestaat om een andere richting in te slaan dan je gewend bent. Dat je anders mag reageren, een andere weg kan gaan, andere keuzes kan maken. Niet omdat je moet veranderen, maar omdat je wil groeien.
Je hebt niet altijd een keuze in wat het leven je brengt, maar je hebt wél altijd een keuze in hoe je met de omstandigheden omgaat, hoe je erop reageert, een keuze die we elke dag opnieuw kunnen maken. En dat is een prachtige vrijheid.
✨ De glinstering voor deze week
Sta deze week elke dag bewust stil bij iets wat je automatisch doet. Stel jezelf de vraag “Als ik mag kiezen – en dat mag je! – is dit dan wat ik wil? (deze actie, deze reactie, deze gedachten en gevoelens?)
