Nu we het jaar bewust zijn begonnen met een mooi intentie-woord en wellicht een stevige challenge, moeten we ook even gaan kijken hoe we ons leven verder kunnen sturen. Hoe we zélf de regie kunnen pakken in plaats van ons een weg door de dagen reageren. Want we dénken misschien dat we ons leven bewust leven, maar als je echt eerlijk kijkt bestaat het uit reacties op wat er om je heen gebeurt.
De wekker gaat, je staat op. Er komt een mailtje binnen, je antwoordt. Iemand zegt iets, je voelt iets en voor je het weet zit je alweer midden in een reactie. Niet omdat je dat zo graag wil, maar omdat het automatisch gebeurt. Ons brein is gemaakt om snel te reageren. Het scant continu: veilig of onveilig, prettig of onprettig, doen of vermijden. Dat systeem heeft ons ooit geholpen te overleven, maar in het dagelijks leven zorgt het er vooral voor dat we geleefd worden. Door prikkels, door verwachtingen, door emoties die sneller zijn dan ons bewustzijn. En precies daar zit dus het verschil tussen reageren en zelf sturen.
Wat reageren eigenlijk is
Reageren betekent dat de buitenwereld bepaalt wat jij doet, voelt of denkt. Iemand zegt iets en je schiet in verdediging. Iets loopt anders dan gepland en je raakt gefrustreerd. Je voelt spanning en gaat harder werken, sneller praten of jezelf bewijzen. Het gebeurt zó snel dat je vaak pas achteraf doorhebt dat je niet bepaald zelf gekozen hebt. Je bent gewoon meegegaan in een patroon, in een oude gewoonte. Op de automatische piloot. En dat maakt je niet zwak of onbewust, het maakt je mens.
Sturen begint met vertragen
Sturen vraagt geen controle of een strak plan. Sturen begint met één simpele beweging en dat is vertragen. Een fractie van een seconde voegen tussen wat er gebeurt en wat jij doet. Dat is die ruimte waar Viktor Frankl het over had. Die mini-pauze waarin je kunt voelen: wat gebeurt hier eigenlijk? En belangrijker nog: wat wil ík hiermee? Je hoeft niet meteen het perfecte antwoord te hebben. Je hoeft alleen maar aanwezig te zijn in dat moment. Dat is al sturen.
In de vorige artikelen hebben we het gehad over je lichaam als kompas. En ook hier speelt dat een hoofdrol. Want vóórdat je hoofd iets bedenkt, weet je lichaam al hoe het zit. Spanning in je schouders, een knoop in je maag, een snelle ademhaling – dat zijn signalen dat je in een reactie schiet.
Sturen betekent niet dat je die signalen wegduwt, maar dat je ze gebruikt als informatie. Je merkt: hé, ik word geraakt. En in plaats van direct te reageren, blijf je er heel even bij. Adem. Voel. En dán kies je. Dat ene moment van voelen, die kleine pauze verandert alles.
Van moeten naar kiezen
Veel reacties worden gevoed door het idee dat je iets móét. Je moet antwoorden, uitleggen, inspringen, oplossen. Maar sturen begint bij het besef dat je altijd een keuze hebt, ook al voelt dat niet zo.
Je kunt kiezen om later te reageren. Om niets te zeggen. Om een grens te voelen en daar gehoor aan te geven. Om een andere toon te kiezen. Of zelfs om vandaag helemaal nergens op te reageren behalve op jezelf. Dat voelt in het begin ongemakkelijk, omdat je oude systeem daar iets van vindt. Maar elke keer dat je bewust kiest, train je jezelf in regie.
De wetenschap achter sturen
Neuropsychologisch gezien is dit het verschil tussen handelen vanuit het limbisch systeem (emotionele reflexen) en de prefrontale cortex (bewuste keuzes). Door te vertragen en te voelen, activeer je letterlijk een ander deel van je brein. Je zenuwstelsel krijgt het signaal dat er geen directe dreiging is. Daardoor daalt de stressrespons en ontstaat er ruimte voor helderheid. Je leert jezelf op die manier dat je niet alles hoeft te fixen, bevechten of verklaren. Dat je mag pauzeren. En dat is een belangrijke vorm van zelfsturing, steeds bewust kiezen.
Het is een misvatting dat sturen betekent dat je streng of hard moet zijn. Echte regie is juist zacht en helder. Het is weten wat voor jou belangrijk is en wat niet. Weten wanneer je wil meebewegen en wanneer je stopt. En dus vooral jezelf serieus nemen en bewuste keuzes maken. Hoe meer je leert sturen vanuit die keuzes, hoe minder je hoeft te reageren vanuit emotie. Je wordt niet ongevoeliger, maar bewuster. Je emoties mogen er wel zijn, maar ze hoeven niet meer aan het stuur te zitten.
Oefenen in het dagelijks leven
Op die manier bewust sturen leer je niet in één keer. Het zit in kleine momenten, in even niet meteen antwoord geven. In eerst voelen voordat je ja zegt. In opmerken dat je gespannen raakt en jezelf toestemming geven om het rustiger aan te doen. Elke keer dat je dat doet, versterk je je innerlijke leiderschap. Je hoeft niet te wachten tot het leven rustiger wordt. Jij bént degene die de rust introduceert.
Dit artikel sluit niet voor niets aan op het vorige over leven met één woord. Want je intentiewoord helpt je hier, het herinnert je eraan hoe je wil reageren of juist niet. Het helpt je kiezen vanuit je waarden in plaats van vanuit reflex. Sturen betekent leven in lijn met jezelf. Niet perfect, maar wel eerlijk. En dat maakt alles lichter.
✨ De glinstering voor deze week
Neem deze week één moment per dag waarop je bewust níet meteen reageert. Adem, voel en vraag jezelf: wat wil ik hier echt mee? Dat kleine moment van keuze is waar jouw regie begint.
